“`html
COP30’un “uygulama on yılı” çağrısıyla gözler şimdi Türkiye’ye çevrildi. COP30’un İcra Direktörü Ana Toni, bu süreçte önemli olanın büyük vaatler değil, özel sektör, yerel yönetimler ve sahadaki paydaşlar ile iş birliği yaparak engelleri kaldırmak olduğunu belirtti. Türkiye, COP31 ile yalnızca bir izleyici değil, dönüşümü hızlandıracak bir aktör olma yolunda ilerliyor.
Geçtiğimiz yıl, Brezilya’da gerçekleşen COP30, iklim diplomasisinin yavaş ama güçlü etkisini gözler önüne serdi.
Zirveden çıkan ana mesaj “Artık büyük sözler değil, uygulama on yılı” şeklinde belirlendi. Şimdi asıl ihtiyaç, kararları hayata geçirecek ülkelerde. Kasım ayında COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye, yeni sürecin aktif bir parçası olmaya hazırlanıyor. Bu süreçte, COP30’un İcra Direktörü Ana Toni, Türkiye’deki çalıştaylar sırasında bir dizi kritik öneride bulundu. Toni, “Türkiye, kuzey-güney ve doğu-batı arasında stratejik bir konumda. Uzun bir tarihi ve farklı perspektifler arasında denge kurma deneyimi mevcut.” dedi. Toni, bu tecrübelerin COP31 sürecinde son derece değerli olacağını vurguladı.
COP30, “halkın COP’u” olarak nitelendirildi
Toni, “Brezilya’da gerçekleştirilen COP30’un başarılı sonuçlar getirdiğine inanıyorum. Brezilya’nın üç hedefi vardı: İklim çok taraflılığını güçlendirmek, insanlara anlamlı bir COP sunmak ve uygulamayı hızlandırmak. Bu hedefleri başardık.” dedi. Zorlu bir jeopolitik ortamda 56 kararın oybirliği ile kabul edilmesi, çok taraflılığın gücünü gösterdi. 194’ten fazla ülkenin katılımı, zirvenin halkın COP’u olduğunun bir kanıtıydı. Amazon ormanlarındaki bu zirve, daha önce hiç olmadığı kadar çok yerli halkın temsil edildiği bir platform oldu.
Özel sektör sürece dâhil oldu
Toni, “Uygulamanın hızlandırılmasına dair önemli gelişmeler yaşandı. COPlarda çoğu temel karar alındığı için artık uygulamaya odaklanmak gerekiyor. Özel sektör ve ‘istekliler koalisyonu’ gibi birçok gönüllü girişim sürece aktif katılım sağladı.” dedi. Eylem gündemi hız kazanmış durumda ve ülkeler uygulamayı hızlandırma konusunda çabalarını artırıyor. Ayrıca COP28’de kabul edilen, fosil yakıtlardan adil bir şekilde uzaklaşma kararının ardından, bu konuda kapsamlı bir tartışma süreci başlamış durumda.
İklim krizi ile mücadeleyi somutlaştıran adımlar atıldı
Toni, “COP30’da ‘Forest Forever Facility’ (Sonsuza Dek Orman Fonu) adını verdiğimiz yenilikçi bir ekonomik mekanizma başlattık. Artık kesilmiş ormanlara değil, ayakta duran ormanların korunmasına odaklanmayı amaçlıyoruz.” dedi. Tüm katılımcı ülkelerden destek aldıklarını belirten Toni, 8 milyar dolara ulaşan bir bütçe ile hedeflerini daha da büyütmeyi planladıklarını ifade etti.
Türkiye somut başlıklara odaklanmaya hevesli
Toni, Türkiye’nin kendi önceliklerini dinlemek istediklerini belirtti, “Türkiye de Brezilya gibi uygulamayı hızlandırmaya ve somut başlıklara odaklanmaya istekli. Örneğin burada düzenlenen toplantılar sıfır atık üzerineydi; bu insan hayatını doğrudan etkileyen sıcak bir konu.” dedi.
Özel sektör dekarbonizasyonun tek yolunu gördü
Toni, özel sektör için en önemli konunun belirsizliğin ortadan kalkması olduğunu vurguladı. “Artık dekarbonizasyonun tek yön olduğu konusunda bir netlik oluştu. Şirketler iş modellerini yeni ekonomiye uyarlamak istiyor.” dedi.
Uygulama on yılında COP’ların etkisi daha belirgin olacak
195 ülkenin oybirliğiyle alınan kararlarla ilerleme genellikle küçük adımlarla gerçekleşiyor. Ancak Paris Anlaşması’nın üzerinden geçen 10 yılın ardından, uygulanabilirlik süreci hızla ilerliyor. Artık birçok ülkede insanlar enerji türlerini seçebiliyor, elektrikli araç tercih edebiliyor ve gıda seçimlerinde ormansızlaşma kriterlerine dikkat edebiliyor. Bu kararların sonuçlarını günümüzde görmekteyiz.
Toplumu sürece dahil etmek çok önemli
Toni, “Brezilya’da ulusal toplumu sürece dahil etmenin önemini vurguladık. Tarım, gençlik ve özel sektör ile iş birliği yaptık. Herkes katkıda bulunabilir; öğretmen, CEO ya da sıradan bir vatandaş olabilirsiniz.” dedi.
COP, yıl boyunca devam eden bir süreç
Toni, “COP sürecinde en büyük zorluk lojistikti. Belem, güzel fakat küçük bir şehir. Yeterli otel bulunmadı ve hazırlıklar için büyük bir çaba harcandığı.” dedi.
İklim değişikliği tüm krizlere rağmen gündemde
Toni, dünyada birçok jeopolitik gerilim yaşanırken, COP30’da 56 karar üzerinde oybirliği sağlanmasının önemli bir başarı olduğunu belirtti. “İklim değişikliği, önümüzdeki 100 yıl boyunca gündemde kalacak bir konu.” dedi.
“`
