Tekke’de Pişmek

Kitaptaki yazıları okuduğunuzda tekkelerin bu toplum için ne anlama geldiğini ve bugün neden bu tekkelerdeki pek çok geleneğin kaybolduğunu daha iyi anlıyoruz.

Osmanlı toplumunda önemli bir yere sahip olan tasavvuf ve tarikat kültürü, Cumhuriyet’e geçişle birlikte yer altına çekilmek durumunda kalmıştı. Binlerce yıllık bir kültürden tevarüs edilerek gelen ve müesseseleşmiş bu yapı, şimdilerde vakıf, dernek statüsünde devam etmekte. Şeyhleri, dervişleri, merasimleri, ritüelleri ile bütün bu kayıp kültürü kayıt altına almaya gayret eden Cemaleddin Sever Revnakoğlu, 23 Eylül 1968’de vefat ettiğinde geride zarflarla kayıt altına alınmış son dönem tasavvuf kültürüne dair evraklar, muhtelif dergilerde yayımlanmış yazılar bıraktı. Daha önce Galata Divan Edebiyatı Müzesinde yer alan Revnakoğlu arşivi dijitalleştirilerek araştırmacılara açıldı. Yazmış olduğu son dönem tasavvuf kültürüne dair makaleler ise 2003 yılında İsmail Dervişoğlu ve Doğan Bayın tarafından derlenmiş ve Eski Sosyal Hayatımızda Tasavvuf ve Tarikat Kültürü (Kırkambar yay.) adıyla yayımlanmıştı. Aynı yazılar yeniden gözden geçirilip dipnotlandırılarak Tekkede Pişmek (Haz. M. Cemal Öztürk, Muharrem Varol, Kasım 2023, 240 s.) ismiyle ve Sufi Kitap etiketiyle yayımlandı.

TASAVVUFÎ NEŞVENİN MERKEZİNDE

Cemaleddin Server Revnakoğlu, 1912’de Hisarüstü’nde dünyaya gelmiştir ve doğduğu ev, yetiştiği muhit dolayısıyla ciddi bir tekke atmosferinde yetişmiştir. Kitapta yer alan biyografisinde de ifade edildiği üzere Kubbe, Kefevî, Kara Baba, Cerrahî ve Ümmi Sinan gibi Rıfai, Nakşî, Halvetî, Bektaşî yolunun tekke ve dergâhlarına küçük yaşlardan itibaren devam etmiş, son demlerine kadar da bu atmosferin içinde yer almıştır. O sadece tasavvuf tekke meraklısı biri olmaktan öte bizatihi o havayı teneffüs edip, yaşayan ve kaleme alan bir isimdir. Kitapta yer alan ve beş bölüm halinde verilen yazılar da yazarın Tarih Konuşuyor (1967), Yeni Tarih Dünyası (1954), Tarih Konuşuyor (1967) gibi dergilerde yazdığı yazılardan oluşuyor.

ŞERİAT, BİLMEK; TARİKAT, GÖRMEK

Bugün yazarın da ifadesiyle devrini tamamlamış bulunan, tarihin harimine intikal etmiş bulunan tekkeler ne idi, ne için kurulmuşlardı, ne yapmışlar, ne yapmak istiyorlardı? Yazar yazdığı yazılarda bu soruların cevaplarını arıyor. Tekke, tasavvuf kültürü aslında içinde musiki, edebiyat, menkıbe, estetik, kültür ve sanatı barındıran büyük bir derya. Yazar bu hususu daha da derinleştirerek “hür düşünce, serbest tefekkür, tenkit ve muhalefet şuurunun başlayıp yayılması, yerleşip yürümesi ve gittikçe gelişmesi, İslâm medeniyetinde tekkelerin öne çıkması ile olmuştur” şeklinde bir yorumda bulunuyor.

Yazar tekkeler neden kapandı sorusunu cevaplamadan bize dört başı mamur bir tekke fikri ortaya koyuyor. Şeriat tarikat, medrese tekke gibi ayrımların ne anlama geldiğini de ifade ediyor. Eski devrin büyüklerinin “şeraite bilmek, öğrenmek, tarikate görmek, işitmek” şeklinde tanım getirdiğini belirten Revnakoğlu, tarikatte esas gayenin Cenab-ı Hakk’ı korkutma yolu ile değil, sevdirerek tanıtma yolunu seçtiğini ifade ediyor.

ŞERİATSIZ TARİKAT, ZINDIKLIKTIR

Peki, ne oldu da tarikatlar bozuldu, tekkeler kapandı? Bunu farklı sebeplere bağlayan Revnakoğlu, evvela Kur’an’ı yüzünden dahi okuyamayan, hamal Müslüman kadar Müslümanlıktan haberi olmayan, bu işin sadece figüranlığını yapan toy çocukların başlarına gecelik takkesi geçirir gibi tac oturtulduğunu, evrad-ı şerifesini dahi okuyamayanların bu yola girmeleri ile bozulmanın başladığını söylüyor. Kimileri için ise tarikate girmenin şeriattan çıkmak olarak olduğunu ancak esas olanın ise şeraitin derinliğine inmek olduğunu ifade ediyor. Hatta Seyyid Ahmed Rıfaî’den bir söz naklediyor: “Dahili şeriat olmayan her tarikat, zenadıka güruhuna mensuptur!” Evvela kopuşun tarikatin esası olan ahkam-ı şeriyyeye ittibadan ayrılmak olduğunu da sözlerine ekliyor.

BOZULMANIN BARİZ ÖRNEKLERİ

Kimi zikir ya da sema meclislerinde uygulanan para ile adam tutma keyfiyetine de değinen Revnakoğlu bozulmanın örneklerine vurgu yapıyor. Bu meclislerde “sayhazen” adı verilen kişilere para verilerek zikrin bir yerinde “Yandım yâ Pirim” diye bağırmaları yahut “Allah” deyip sayha atmak suretiyle kendinden geçip yalandan bayılma hareketi yapmaları telkin edilirmiş. Bu tiplere şahit olduğunu da sözlerine ekliyor.

Nitekim devrinin en büyük âlimlerini, şair ve ediplerini yetiştiren bu büyük okuldan geriye okuduğundan yazdığından bihaber bir takım kalmış. Bunlardan birisini de yine kitaptan okuyoruz. “… tekkelerde, ancak ırsî münasebetle posta geçmiş, hayır postekiye çekilmiş biçareler arasında öylelerine rastlanıldığı olurmuş ki, çarşıda gördüğü Feshane-i Âmire levhasını, Fesubhânehu Âmiretun okumuş derlerdi. Sonra bunu, kibar-ı kelâmdan sayarak, tekkesinin duvarına astığını görenlerden dinlemiştim.” (s.42)

Revnakoğlu kitabın ilerleyen sayfalarında bugün artık örneği görmediğimiz tekkede cenaze merasimlerinden, tekkede kandil ve ramazan gecelerinden, miraciye, regaibiye geleneğinden, tekke musikisinden tafsilatlı olarak bahsediyor.

“Tekke’de Pişmek” isimli eserde son dönem tasavvuf ve tarikat kültürünün kayıt altına alındığı kıymetli yazılarla bu kayıp kültüre dair önemli bir eksik tamamlamış oluyor.

KAYNAK: YENİ ŞAFAK

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu veren siteler
tuzla escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
romabet
matadorbet
Pendik Escort
Matadorbet